Ontstaan van het gebouw Ontstaan van het gebouw
Op het toppunt van de Gouden Eeuw kreeg Wormerveer in 1637 zijn hervormde (toen gereformeerde) kerk, in hetzelfde jaar dat de Statenvertaling van de bijbel, de eerste in het Nederlands, verscheen.

Bezoekers van de kerkdiensten konden voortaan meelezen en predikanten wedijverden met elkaar in lange, saaie preken om te bewijzen hoe goed ze wel onderlegd waren. Het was de tijd van Rembrandt en Rubens, Vondel, Descartes en stadhouder Frederik Hendrik. Twee predikanten van de classis Haarlem dienden een verzoek in bij de Staten van Holland om Zaandijk en Wormerveer een gecombineerde hervormde gemeente te starten. Zaandijkers vonden Westzaan en Wormerveerders Krommenie te ver. Ze waren te vaak verkouden door het slechte weer of ze slaagden er niet in op tijd te komen. Die bezwaren werden gehonoreerd, tot grote vreugde van schepen (openbaar bestuurder op plaatselijk niveau) Alewijn Jansz Lieshout, wiens zoon de eerste steen heeft mogen leggen. Op dezelfde historische grond waar nu zes eeuwen geleden door 20 bewoners van een gehucht aan de Zaan een (RK) kapelletje was gesticht, de aanzet tot de geboorte van het dorp Wormerveer, staat nu nog altijd het kerkje aan het Noordeinde, waar gelovigen gezamenlijk optrekken onder de naam: Protestantse gemeente te Wormerveer.

35 gemeenteleden
Het gebouw waar nu wordt gekerkt heeft heel wat veranderingen gekend. De Spanjaarden hadden in 1574 van het kapelletje niets meer overgelaten, Wormerveer was totaal uitgebrand. Kort tevoren hadden de gereformeerden het van de katholieken 'overgenomen'. Naar de verwoesting heeft men wel de school met het huis voor de schoolmeester, achter de kerk en op de sloot, spoedig weer in gebruik genomen. Maar het duurde toch tot 1637 voor men een het eenvoudig optrekje aan het Noordeinde als kerk in gebruik kon nemen, waar eens per drie/vier weken de eredienst plaatsvond. De eerste predikant, ds. Jacobus Borstius uit Purmerland, ook beroepen voor Zaandijk, trof in Wormerveer 170 huizen aan en zo'n 35 gemeenteleden.

Het kerkgebouw had de vorm van een rechthoek, oost-west gelegen, met ingangen aan het oosten en het westen (nu het voorste deel van de kerk). De preekstoel bevond zich in het noordelijk deel met de regentenbank er tegenover.  Van de gebrandschilderde ramen met de wapens van de stadhouder, de Staten van Holland en Westfriesland en verschillende steden, is niets overgebleven. In 1654, toen Zaandijk een eigen stenen kerk had gekregen, scheidde Wormerveer zich af.

Meer uitbreidingen volgden. Er verscheen aan de zuidzijde een vleugel met ingang en op 13 november 1667 mocht ds. Jacob Klinkhamer de eerste preek houden. Hij koos een tekst uit Jesaja 54: 2 'Maakt de plaats uwer tenten wijd.' Nu dat hadden de Wormerveerders gedaan, inmiddels toegenomen in aantal door import van werkkrachten van elders en natuurlijke groei.
De ingrijpende restauratie van 1972 heeft het interieur van de kerk aanzienlijk veranderd. Allereerst bleek dat onder de bekleding van de kansel eikenhout tevoorschijn kwam. De 'dooptuin' rondom de kansel verdween, doopvont en avondmaalstafel kwamen op een podium te staan. Van het eikenhouten doophek uit de achttiende eeuw rondom de preekstoel bleef één deel staan, het andere verdween met de met rood pluche beklede zetels voor ouderlingen en diakenen naar achteren. Men wilde een 'open' kerk, met veel licht en ruimte en ambtsdragers moesten voortaan op de eerste rij gaan zitten en niet in het front der gemeente. De vier luchters (uit 1957), genoemd naar Mattheüs, Marcus, Lucas en Johannes kregen als tevoren een plaats aan het plafond. Dankzij de royale bijdrage van de hervormde vrouwenvereniging De Schakel, ging het zitcomfort er flink op vooruit.

De oude teksten kwamen terug op de balken en et hele interieur werd in de authentieke groene kleuren van weleer geschilderd.
Nog in 2009, ongeveer 370 jaar na de oprichting van het kerkje aan de Zaan, kreeg de gemeente de naam Protestantse gemeente te Wormerveer.
Dankzij een grootscheepse actie van vele gemeenteleden is de kerkzaal in 2010 geheel van nieuw meubilair voorzien, uitgevoerd in chroom en bordeauxrood.

 
terug